Program „Uważność w edukacji. Kosmos i Kajo” to pierwszy w Polsce kompleksowy program edukacyjny dla dzieci, oparty na uważności (mindfulness), aktywności fizycznej i samoregulacji. Jego celem jest wspieranie dzieci w budowaniu odporności psychicznej, rozwijaniu samoświadomości oraz umiejętności radzenia sobie ze stresem i emocjami.
Skąd pomysł na Kosmos i Kajo?
Program „ Kosmos i Kajo” powstał z bardzo konkretnej potrzeby – potrzeby dzieci, nauczycieli i szkół, przedszkoli, którą ja, jako ówczesna dyrektorka placówki, dostrzegałam i odczuwałam przez wiele lat pracy z ludźmi. Obserwowałam, jak zmienia się świat dzieci: jak wzrasta poziom stresu, jak maleje zdolność koncentracji, jak często emocje – silne, trudne, złożone – pozostają bez odpowiedniego wsparcia i zrozumienia. Dzieci coraz częściej są przemęczone, przebodźcowane, zagubione. Szkoła często nie ma czasu ani narzędzi, by je w tym skutecznie wspierać. Nauczyciele są przeciążeni, a oczekiwania wobec nich rosną. To wszystko widziałam – i postanowiłam odpowiedzieć.
Dlaczego Kosmos?
Kosmos jest pełen planet, meteorów, gwiazd i ufoludków, dlatego wybrałyśmy właśnie jego jako miejsce, w którym zanurzamy dzieci w uważność. A maluchom dużo łatwiej jest pracować z metaforą. Stąd w programie znajdziecie Stresowca, Tlenowca, Oddech rakiety czy komety myśli. Głównym bohaterem programu jest Kajo oraz jego siostra Joka, którzy podróżują po wielu Planetach np. Oddechowej czy Życzliwości i uczą sie powoli uważności.
Zdecydowałyśmy się robić kursy instruktorskie Kosmos i Kajo dla nauczycieli i specjalistów a nie pracować z dziećmi (chociaż to też robimy, ale w mniejszym zakresie), po to by uważność za pośrednictwem dorosłych mogła trafić do jak największej liczby dzieci. Obecnie przeszkolonych zostało ponad 500 nauczycieli, co pozwala nam sądzić, że blisko 10 tysięcy dzieci zetknęło się z programem Kosmos i Kajo.
Na jakie potrzeby dzieci odpowiada Kosmos i Kajo?
- Potrzeba emocjonalnego bezpieczeństwa – dzieci uczą się, że ich emocje są ważne, że mogą być przeżywane, nazywane i wyrażane w sposób akceptowalny.
- Potrzeba samoregulacji – program uczy prostych technik, które pomagają dzieciom wyciszyć się, wrócić do równowagi i lepiej panować nad impulsywnymi reakcjami.
- Potrzeba koncentracji i skupienia – dzieci uczą się kierowania uwagi i ćwiczą uważność w zabawie, w ruchu, w codziennych sytuacjach.
- Potrzeba empatii i budowania relacji – dzięki postaciom Kajo i Joki dzieci doświadczają, czym jest współczucie, akceptacja i pomoc innym.
🏫 Na jakie potrzeby szkoły i nauczycieli odpowiada program?
- Potrzeba prostych i gotowych narzędzi do pracy z klasą – nauczyciele dostają kompletne scenariusze i ćwiczenia, które łatwo można włączyć do zajęć.
- Potrzeba wspierania rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych uczniów – co jest dziś jednym z kluczowych wyzwań edukacji.
- Potrzeba wsparcia nauczyciela jako wychowawcy i przewodnika – program wspiera nie tylko dzieci, ale i dorosłych, pokazując, jak można zadbać o siebie i o relacje w klasie.
- Potrzeba budowania kultury uważności w szkole – czyli takiej atmosfery, w której każda osoba – dziecko i dorosły – czuje się widziana, słyszana i ważna.
Co składa się na program?
Program opiera się na pięciu filarach:
- Uważność – rozwijanie świadomości „do środka” (oddech, ciało, emocje) i „na zewnątrz” (otoczenie, relacje), budowanie życzliwości i współczucia
- Aktywność fizyczna – zabawy ruchowe i ćwiczenia, w tym elementy jogi dla dzieci, pomagające odreagować stres i napięcie.
- Budowanie wglądu – aktywności rozwijające umiejętność rozpoznawania i nazywania swoich stanów, emocji oraz reakcji.
- Oddech – zabawy i ćwiczenia angażujące uważny oddech, pozwalające nawiązać kontakt ze sobą.
- Wiedza naukowa – informacje na temat stresu, emocji, samoregulacji, budowy mózgu oraz wpływu biologii na zachowania człowieka.
Dodatkowe materiały
Do pracy z programem nie potrzeba nic więcej niż materiały na kursie. Jednak jeśli chcecie więcej możecie skorzystać z książek, kart do jogi i uważności i innych materiałów. jak np.t książka „Kosmos i Kajo. Kajo i Joka w poszukiwaniu uważności”, która zaprasza dzieci i dorosłych do wspólnej podróży przez wszechświat emocji. Książka składa się z opowiadań oraz zestawu zabaw i ćwiczeń, które wspierają samoregulację, redukują stres, rozwijają odporność psychiczną i wzmacniają relacje. Jest dedykowana dzieciom w wieku od 2 do 11 lat oraz dorosłym, w tym rodzicom, nauczycielom i specjalistom pracującym z dziećmi.